خادم الرضا ( علیه السّلام )کوثر مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت

روزشمار غدیر

بایگانی

رادکانا

.

موضوعات

دریافت کد وضعيت آب و هوا

تربیت فرزند از نگاه ایت الله مظاهری ( دامت برکاته) 1

تربیت فرزند و اهمیت آن


 

تربیت ، اساسی ترین و ضروری ترین و ابتدایی ترین نیاز بشر است در تمامی جوامع وملل و فرهنگ ها روی این مساله تکیه ی فوق العاده می کنند که فرزندانشان بر اساس فرهنگ و سنن ملی و میهنی و قومی پرورش یابند و سنت های گذشته ی خود را به آنها منتقل می کنند در آغاز هر کس تلاش می کند که فرزندش به خوبی تربیت شود منتهی به فرموده ی قرآن مجید هر فرد یا حزبی به نحوی به کرده و عقاید و فرهنگ خود دل بسته است کودک روحیه ای بسیار حساس و ظریف دارد اطراف او پر از انسانهای مختلف و با اخلاق و متفاوت وگوناگون و رفتارهای ناهمگون می باشد امکان دریافت همه نوع رفتار و کردار وگفتار از اطرفیان را دارد طبق فرمایش امام علی (علیه السلام)به فرزندش امام حسن (علیه السلام) که فرمود (و إنما قلب الحدث کان الخایته ماالقی فیما من شی قلبته)قلب فرزند نورس مانند زمین خالی است خالی از بذر و گیاه ،هر تخمی که در آن افشانده شود همان رشد می کند.
تربیت به معنی (پروردن ،پروراندن،آداب و اخلاق را به کسی آموختن) ونیز به معنی (پرورش بدن به وسیله انواع ورزش )است تربیت به معنای عام پروراندن هر چیزی است به گونه ای که شایسته آن است . و این معنا ، گیاهان ، حیوانات و انسانها را شامل شده و نیزدر مورد پرورش باید دو چیز را در نظر گرفت :1- چیزی که مورد تربیت قرار می گیرد 2- هدف از تربیت آن . از نظر اسلام ابتدا باید انسان و ابعاد وجودی و نیرو ها و استعداد های او را شناخت و آنگاه به تربیت او پرداخت . و چون شناخت حقیقت ژرف و نا منتهای وجود انسان به طور کامل ،مشکل است و پروده های ستبر غرایز و مادیات ،عقل و تعین آدمی را احاطه کرده و خود قادر به برنامه ریزی و تهیه قانون کلی که در جمیع ابعاد ،تأمین کننده صلاح و سعادتش باشد نیست ؛ خدای متعال که آفریننده انسان و ربّ و پرورنده حقیقی اوست - برنامه های تربیتی او را تعین فرموده و توسط پیامبرانش به انسان ها ابلاغ نموده است . امیر مؤمنان علی (علیه السلام) فرمود: «کسی که به آداب الهی تربیت شود آن تربیت او را به رستگاری جاودان می رساند.»
تربیت دینی کودکان امری ضروری و لازم است و این ضرورت حداقل دو دید فردی و اجتماعی قابل رسیدگی است . از لحاظ فردی باید بگویم که مذهب پایه و مایه همه جوانب و ابعاد زندگی فرد و سبب بسیاری رشد ها و پستی ها ست.چه بسیار اند امانتهای الهی که در سایه بی توجهی اولیای کودک به جنبه های عقیدتی و مذهبی او،لکه دار می شوند و یا کودکانی را می شناسیم که می توانند در آینده ای نزدیک اعضای مفید به حال خود و اجتماعی بار که لطمه ی آن بیش از هر کسی متوجه خودشان می شود. تربیت مذهبی ،کنترلی برای اخلاق ، ضابطه ای برای حیات فردی و اجتماعی و رشد معنویت و آرمان گرایی است . مذهب می تواند تقویت کننده جنبه فرا خود یا وجدان اخلاقی طفل باشد و زمینه را برای وسعت بخشیدن به اطلاعات او فراهم آورد حجاب های شک و تردید در سایه آن پاره می شود و انسان به مراحلی از لحاظ رشد می رسد که در سایه استدلال عقلی میسر نیست . اگر تربیت مذهبی بر اساس اندیشه درست و استوار باشد موجب رشد و پیشرفت می شود و فرد را از سقوط می رهاند و برای زحمات کودک پاداشی از درون تهیه می شود . آلودگی ها در او رو به کاهش می گذارد واضطراب و وسوسه ها که بخصوص در سنین نوجوانی عارض فرد می شود از میان می رود و آرامشی نسبی برایش حاصل می آید . مذهب عامل کنترلی برای فرد است که در اجتماع خود را از ایذاء و شرارتها دور نگهدارد . اذیت و آزارش به دیگران نرسد ،مردم از دست و زبان و شرّش در امان باشند و در حبّ و بغض های اجتماعی ، خدا را فراموش نکند.
"وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا أَمْوَالُکُمْ وَأَوْلاَدُکُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِیمٌ"
(و بدانید که اموال و فرزندان شما ( وسیله) آزمایش (شما) هستند و خداست که نزد او پاداش بزرگ است اگر انسان از این امتحان با موفقیت بیرون آید ،دارای اجر عظیم خواهد بود هم اجر دنیوی و هم اجر اخروی .) با تربیت صحیح است که فرزند ،نور چشم والدین ومیوه دل آن ها و زینت دنیایشان خواهد شد . پیامبر اشعث بن حیتس که ظرفی از غذا را بهتر از فرزند می دانست فرمود « اَنّهم لثموهَ القُلوب وَ الاَعیُن» فرزندان میوه دل ها و نور چشم هایند.
با تربیت صحیح فرزندان انسان می تواند از اجر اخروی نیز که خداوند از آن به اجر عظیم تعبیر می کند بهرمند شود . پیامبر (ص) می فرماید « اَلولَدُ الصالح ریحانه مِن ریا حین الجنه» فرزند نیکوکار گلی از گلهای بهشت است.
از آیات 84 تا 87 سوره مبارکه انعام اهمیت فرزندان صالح در معرفی شخصیت انسان استفاده می شود ، زیرا خداوند برای معرفی مقام والای حضرت ابراهیم (علیه السلام) قهرمان بت شکن ، شخصیت های بزرگ انسانی که از دودمان او در اعصار مختلف به وجود آمده اند را با شرح و تفصیل بیان می کند و به طوری که از میان 25 نفر از پیامبران که نامشان در مجموع قرآن آمده ا ست در این آیات نام 16 نفر از فرزندان و بستگان ابراهیم (علیه السلام ) و نام یک نفر از اجداد او آمده است و این در حقیقت درس بزرگی برای عموم مسلمانان که بدانند شخصیت فرزندان و دود مان آنها محسوب می شود و مسائل تربیتی و انسانی مربوط به آنها فوق العاده اهمیت دارد .
در روایات فروانی ،تربیت و تأدیب کودک از حقوق نوجوان و جوان شمرده شده است ، در رویاتی می خوانیم : قال رسول الله (صلی الله علیه و آله ) : «لا حق الولد علی الولدأن یَحسنّ اسمه و یَحسنّ ادبه» از حقوقی که اولاد بر پدر و مادر دارد این است که باید پدر و مادر به اولاد خود ادب دهد و اسم نیکویی برای او انتخاب کند . امام سجاد (ع) می فرماید :« اِنکَ مسئولٌ عّما و لّیته به من حُسنِ الأدب» شما مسئولید بچه خود را مؤدب بار بیاورید.
در بیان معصوم وارد شده است : « خدا رحمت کند مردی را که اهل و عیالش را وادار کند نماز بگذارند ، روزه بگیرند ، زکات دهند و نسبت به مساکین و ایتام و همسایگان انجام وظیفه نمایند تا خداوند چنین پدران مادران و فرزندانی را در بهشت دور هم جمع نماید. سخت ترین عذاب روز قیامت برای کسی است که اهل و عیال و افراد خانواده را به حال خود رها کرده باشد و آنها در حال جهل و نادانی باقی باشند.» در روایتی دیگر می خوانیم :« اگر پدران و مادران از وظیفه و مسئولیت خطیر آموزش شانه خالی کنند ، فرزندانشان در صحرای محشر آنها را مورد خطاب قرار داده ، می گویند: از رحمت الهی محروم باشید ؛ زیرا تعالیم و احکام دین را به ما نیاموختند ،ما را به وظایف دینی وادار نساختند و از کار های زشت و حرام بازمان نداشتید.هم خود در گرداب گناه غرق و هلاک شدید و هم ما را به هلاکت و نابودی کشاندید. آنگاه همه را به سوی آتش دوزخ می کشند.»
اهمیت و ضرورت تربیت آدمی بر کسی پوشیده نیست . هیچ مکتب ، مذهب و گروهی نیست که اهمیت و ضرورت تربیت انسان را انکار کند؛ اختلافات همه در اهداف و روش تربیت است.
اسلام نیز بر تربیت در دوران کودکی تاکید فروان داشته ،آن را از جمله وظایف والدین و در شمار حقوق فرزندان می داند. نخستین و مهم ترین دلیل اهمیت تربیت در دورن کودکی این است که قلب کودک که باید«عرش الرحمان » شود در این دوران خالی است و هنوز به سیاهی و پلیدی گناهان نیالوده است . منظور از این تشبیه خالی بودن مطلق نیست ،چرا که نقش وراثت و عوامل پیشینی از نظر اسلام قابل چشم پوشی نیست و می تواند در تربیت کودک مؤثر باشد . دومین دلیل این است که در دوران کودکی هنوز ذهن کودک با آموزش های بی فایده و مسائل معیشتی و دنیوی همچون خانواده و فرزندان و جمع مال مشغول نشده است .
با نگاهی اجمالی به آیات و روایات که در مورد فرزند وارد شده می توان به نگرش و جایگاه فرزندان در اندیشه ی اسلامی دست یافت . این نگرش نقش بسزایی در تربیت فرزند دارد در آیین اسلام آیات و روایات متعددی در معرفی فرزند وجود دارد که از مجموع آنها چنین برداشت می شود که فرزندان نعمت های الهی نزد والدین اند و چون سایر نعمتهای الهی هم می توان با استفاده صحیح از آنها در مسیر تکامل و هدایت خود و آنها از ایشان بهره جست و هم می توان با عدم استفاده صحیح از آنها خود و آنها را به خاک مذلت نشاند ؛زیرا به گفته قران کریم ،فرزند نیز مانند اموال و سایر نعمتها ، وسیله ای برای آزمایش انسان است.
رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمود « اَلزِمُوا اَولادَکُم و اَحسِنوُا اُدأبَهُم ، فَانَّ اَولادَکُم هَدِیَّةاِلکم» مراقب کودکان خود باشید و آنان را خوب تربیت کنید زیرا آنها هدیه ای هستند برای شما از جانب خداوند.
والدین باید سر مشق امید ، اطمینان ، صبر ، تحمل، پشتکار و ایمان و تقوا باشند.که بذر این خصایل پسندیده را در نهاد فرزندان خود بکارند . پیامبر اکرم(ص) می فرمایند:« اَلولَدُ کَبِدُ الُمومن إن ماتَ قَبلَهُ وَ صارَ شفیعاً لَهُ و اِن ماتَ بَعَدهُ یَستَفِرُ لَهُ فَیغفرُ اللهُ لَهُ» (فرزند، کبد مؤمن . اگر قبل از مؤمن بمیرد شفیع او می شود و اگر پس از آن بمیرد برایش طلب مغفرت می کند و خدا او را می آمرزد .) این تعبیر بسیار لطیفی است کبد در وجود انسان عضو حساسی است . کبد سالم دلیل بر سلامت جسم و کبد ناسالم دلیل بر مرض آن است . فرزندان ناسالم علاوه بر اینکه خود از یک رنج روحی در عذابند ، خبر از مرض روحی و اخلاقی والدین می دهند . وقتی که والدین از تعادل سلامت جسم و جان محرومند گویا کبد والدین هم بیمار است و معلوم می شود که آنها هم از تعادل جسم و جان بی بهره هستند و با زندگی تلخ و طاقت فرسایی دست به گریبان می باشند.


فصل سوم
مادر و تأثیر او در تربیت

 

 

مقام زن و تأثیر او در تربیت
اسلام برای بهبود اجتماع و اصلاح شئون حیاتی جامعه کوشش به اصلاح زن کرده و ملاک مدنیت را به او وابسته دانسته است و نیز برای داشتن فرزندان صالح که کارگردانان جامعه فردایند توجه به مادر خوب داشته و در انتخاب او توصیه های بسیار کرده است .آنگونه که حق زنان پاکدامن و واقعی است، اسلام به آنان شخصیت عظیم داده و بی مهری ها و بی توجهی های گذشته و بعدی را نسبت به زنان مردود ذکر می کند . شخصیتی که اسلام برای زنان قائل شده به حدی است که دیگر آنان را نیازی نیست در کوچه و خیابان افتند و خود را محبوب القلوب نشان دهند.
نه تنها در عمل ، بلکه در توصیه های اسلامی نیز از پیامبر و ائمه (ع) راجع به زنان اخبار و روایات متعددی داریم و به گفته ابن عباس این توصیه ها و سفارش ها تا لحظات آخر حیات پیامبر(ص) که در بستر مرگ افتاده بود به گوش می رسید. قرآن که کتاب آسمانی مسلمین است در ذکر داستان های اسلامی همه جا از مردان نام نبرده بلکه از زنانی چون همسر حضرت آدم ، حضرت مریم و مادر حضرت موسی (علیهم اسلام) نیز به نیکی یاد کرده است. در مقام مقایسۀ زن با مرد از نظر اسلام یادآور می شویم که او را مقام و موقعیتی کمتر از مرد نیست ، هم از نظر عبادتی و هم جنبۀ حقوق به تناسب زمینه و طبیعت او توجهی فوق العاده به زن شده است. زن پاک همچون مرد پاک می توان عزیز درگاه خدا باشد و پروردگار به صریح آیات متعدد قرآن ، پاداش هیچ یک از این دو را تباه نمی سازد. برخی از روایات اسلامی می گویند زن صالحه و پاک بر هزار مرد ناصالح ارجح است و زنی که هفت سال در شوهر داری و ادارۀ خانواده مقاومت نموده باشد خداوند هفت باب دوزخ را بر روی او بسته و هشت در بهشت را به روی او می گشاید. حرمت و وجهۀ زن در اسلام به خاطر مادر بودن است نه جنسیت او ، نیز مادر بودن تنها تولید مثل و زائیدن نیست بلکه در سایۀ انجام وظیفه ای است که شرع و عقل در جنبۀ تربیتی و نگهداری فرزند برایش معین کرده اند. از نظر اسلام هر زنی که مادر می شود ولی هوسباز است لایق احترام مادری نیست همان گونه که هر مرد خلافکاری لایق عنوان پدری نیست. مقام والای زن در سایۀ احترام به قانون فطری و پذیرش مسئولیت شرعی در تربیت کودک این است که او بیش از هر چیز باید بکوشد که خود را مسئول بداند و در پرورش ایمان و اخلاق طفل شرعاً بکوشد.
از نظر مذهب وجود زن مایه ی خیر وآرامش . موجب سکون و وقار است.اوست که دل های رئوف می پروراند و مهرها و عاطفه ها رادر گرو مهرورزی خودقرار می دهد.اوست که با انتقال خصائص در حیات انسانی خود به کودک، به جامعه بشری انسان تحویل می دهد.اسلام برای زن دنیایی بسیار زیبا ایجاد کرده است،دنیایی که همه افراد آن باید به مادراحترام و تعظیم کنند،او بانوی خانه و فردی محترم است،نه غم معاش دارد ونه رنج کار بیرون وتصادم ها ونه دوری از فرزند که ثمره ی دل است.شوهر موظف به احترام و رعایت جانب اوست.حتی در سایه ی عقد هیچ چیز او را جز استمتاع جنسی مادر نمی شود.که آن هم تحت شرایط اندیشیده است.شوهر نمی تواند او را به انجام کاری مجبور کند و حتی نمی تواند او را وادارد که فرزندش را شیر دهد.مادر در برابر فرزند محترم است واین احترام دستور مذهب اوست.به تصریح قرآن فرزند،حق اُف گفتن وترشروئی به او ندارد،نمی تواند او را از خودبراند وپس از سپاس پرودگار باید زحمات او را شاکر باشد.
در جایگاه تربیت و رشد انسانی جامعه،تردیدی نیست که بانوان نقش تعیین کننده و بی بدیل دارند،به روشنی پیداست که این نقش نمی تواند امری تشریفاتی و یا حتی قراردادی باشد.دست حق در نظام زیبا وحکیمانه آفرینش،زن را در چنین جایگاه وطبعاً در چنین مسئولیتی قرار داده است.جایگاهی که هیچ قانون و قراردادی نمی تواند حکمت آن را نادیده بگیرد وهیج شانی نمی تواند به جز خود وی، این مسئولیت را بر خود نهد.در سخن کوتاه اما پربار آسمانی حضرت صادق (علیه السلام)آمده است:"اکثر الخیر فی النساء" بیشترین خیر وخوبی در وجودبانوان است.جلوه ای از این کلام آسمانی در سخنان امام (ره) این گونه آمده است:زن مربی جامعه است.از دامن زن انسان ها پیدا می شوند. مرحله اول مرد وزن صحیح از دامن زن است.مربی انسان ها زن است،سعادت و شقاوت کشورها بسته به وجود زن است،زن با تربیت صحیح خودش انسان درست می کند وکشور آباد می کند. مبداء همه ی سعادت ها از دامن زن بلند می شود،زن مبداء همه ی سعادت ها باید باشد.
روایتی معروف از رسول خدا (صلی الله علیه وآله)؛در این روایت ایشان می فرمایند:                                  ادامه دارد...........

نظرات (۰) هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
ذکر روزهای هفته
<
روزشمار محرم عاشورا