خادم الرضا ( علیه السّلام )کوثر مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت

روزشمار غدیر

بایگانی

رادکانا

.

موضوعات

دریافت کد وضعيت آب و هوا

شگفتی‌های علمی قرآن در میوه‌های انگور، انار و زیتون

                   

شگفتی‌های علمی قرآن در میوه‌های انگور، انار و زیتون
در نوشتار حاضر آیه 99 سوره انعام و آیات دیگر مرتبط با سه میوه انگور، انار و زیتون مورد پژوهش و بررسی قرار گرفته است. با اینکه از نظر گیاه شناسی و نوع اقلیم، شباهت هایی بین سه میوه یاد شده وجود دارد، ولی نحوه تکوین و رسیدگی آنان غیر مشابه است و وقتی با هم مصرف شوند، خواص دارویی آنها گاه ضد و نقیض و در مجموع، تکمیل کننده یا جبران کننده یکدیگر است. واژه «الوان» در آیات به معنای رنگ ظاهری دانسته شده است؛ چون رنگیزه های گیاهی (مانند کاروتنوئیدها) خود خواص دارویی بی نظیری دارند و مصرف آنان از طریق میوه ها ضامن سلامتی انسان است. واژه «ثمره» علاوه بر میوه، گل ها و گیاهان را نیز در بر می گیرد. اهمیت گیاهان در تغذیه و تنوع و اعتدال در مصرف آنها از دیگر نتایج و آموزه های آیاتی است که بررسی شده است.

مقدمه

کره زمین، 5/4 میلیارد سال پیش به وجود آمده است (daneshnameh.rosh.ir). حیات بر روی کره زمین، 5/1 میلیارد سال پیش به وجود آمده و اولین گیاهان، بیش از400 میلیون سال پیش و بسیار زودتر از جانوران به وجود آمده است (عزیزیان، مورفولوژی مقایسه ای گیاهان آوندی، 2-3). زندگی جانوران بسیار وابسته به گیاهان است و در رأس این عوامل وابستگی، فرآیند فتوسنتز (فروغ آمایی) قرار دارد که فقط توسط گیاهان صورت می گیرد. فتوسنتز پدیده ای است که طی آن ماده سازی صورت می گیرد و مهمتر اینکه اکسیژن کره زمین تأمین می گردد. آنگونه که محققان برآورد کرده اند، هر 2000 سال یک بار تمام اکسیژن کره زمین توسط گیاهان تجدید می شود (دروبرتیس و دروبرتیس، مبانی زیست شناسی سلولی و ملکولی، 259).

در قرآن کریم 19 مورد لفظ «فاکهه»، «ثمره» و اشتقاقات آن آمده است (فتاحی معصوم، تغذیه از دیدگاه اسلام و دانش پزشکی، 28-31). تا قبل از دهه 1990م مردم در کشورهای غربی در مصرف مواد غذایی زیاده روی می کردند و بیشتر به مزه غذا اهمیت می دادند تا محتویات آن، اما از این دهه به بعد که آن را دهه تغذیه صحیح و حفظ سلامت می نامند، روش های تغذیه صحیح تغییر کرده و ارتباط بین تغذیه و سلامت روشن تر شده است (اندرسون، دایره المعارف تغذیه، 1).

چنان که دیده می شود، پروردگار حکیم از زیباترین مثال ها برای جلب انسان به یگانگی آفرنیش استفاده کرده است. به این دلیل، در پژوهش حاضر سعی شده است تا در وسع بینش و درک خود، نور الهی را در یافته های علمی ببینیم و پیوندی محکم تر با ماوراءالطبیعه و خالق هستی بیابیم.

قرآن و گیاهان

خداوند در بسیاری از آیات ما را به رویش گیاهان توجه می دهد: وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَکاً فَأَنْبَتْنا بِهِ جَنَّاتٍ وَ حَبَّ الْحَصیدِ (ق/9)؛ «و از آسمان، آبی پربرکت فرو فرستادیم، پس به وسیله آن بوستان ها و دانه های دروکردنی رویاندیم». در این آیه دو مطلب توصیه شده است: 1. توجه به پدیده های طبیعی و چگونگی خلقت آنها؛ 2. اهمیت گیاهان.

در آیات 27 و 28 سوره مبارکه فاطر می فرماید:...فَأَخْرَجْنا بِهِ ثَمَراتٍ مُخْتَلِفاً أَلْوانُها... وَ مِنَ النَّاسِ وَ الدَّوَابِّ وَ الْأَنْعامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ... (فاطر/27-28)؛ «... به وسیله آن محصولاتی که رنگ هایش متفاوت است (از زمین) خارج ساختیم... و از مردم و جنبندگان و دام ها (انواعی هستند) که رنگ هایشان همان گونه متفاوت است...».

چنان که ملاحظه می شود، در آیه نخست، تنوع خلقت میوه ها و در آیه دوم، حتی تنوع رنگ در انسان ها و جانوران یادآوری شده است.

در آیه ذیل نیز می فرماید:...وَ جَنَّاتٍ مِنْ أَعْنابٍ وَ الزَّیتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُشْتَبِهاً وَ غَیرَ مُتَشابِهٍ انْظُرُوا إِلی ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ ینْعِهِ إِنَّ فی ذلِکمْ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ (انعام/99)؛ «... و بوستان هایی از انگورها و زیتون و اَنار، همگون و ناهمگون (رویانیدم). هنگامی که میوه می دهد، به میوه آن و (طرز) رسیدنش بنگرید که حتماً، در آن، نشانه هایی است برای گروهی که ایمان می آورند».

آنچه از آیات شریفه از جنبه های گیاه شناسی دارای اهمیت است، بدین قرار است:

1.تنوع در خلقت میوه ها (اشاره به رنگ ها با لفظ الوان در سایر آیات)؛

2.خواص مهم این میوه ها (احتمالاً دارویی)؛

3.تنوع در مصرف میوه ها (تضمین سلامتی)؛

4.داشتن خواص مکمل یا جبران کننده این میوه ها (ویژگی های دارویی)؛

5.توصیه به رعایت اعتدال در تغذیه و ممانعت از تغذیه های یک بعدی؛

6.داشتن ویژگی های مشابه و غیر مشابه این میوه ها؛

7.توصیه به کشف تکوین یا چگونگی رسیدگی میوه ها (که سبب افزایش ایمان است).

تنوع در خلقت و مفهوم رنگ در قرآن کریم

با برآوردهایی که محققان داشته اند تاکنون 1،740،330 گونه موجود در سراسر دنیا شمارش شده است. از این تعداد، 372،775 گونه گیاهی و 1،367،555 گونه جانوری است (currentresults.com/….). خداوند در آیات مکرر به خلق انواع موجودات اشاره می کند و از هر مورد نیز رنگ های گوناگون یا نژادهای مختلف آن را یادآور می شود.

برخی از تنوع رنگ ها در طبیعت به تنوع قدرت های خدا یاد کرده و تذکر داده اند، این همه تنوع در طعم، رنگ و شکل میوه ها که وجود دارد، همه از یک آب پدید آمده است (بهرام پور، تفسیر مبین، 437).

غزالی منظور از علماء در آیه 28 سوره مبارکه فاطر را همه دانشمندان در رشته های پزشکی، کشاورزی، جانوری، زمین شناسی و نجوم می داند. وی با اشاره به افرادی که قرآن از آنها به «عالمان خدا ترس» یاد می کند، استفاده از علوم تجربی را جهت ارتقاء سطح ایمان و گرایش به سوی خداوند لازم می داند (غزالی، گامی به سوی تفسیر موضوعی سوره های قرآن کریم، 2/618-619).

آیه 99 سوره انعام از سه بُعد به زیبایی تحلیل پذیر است: 1.شباهت ها و تفاوت های این سه میوه آیت یا نشانه است؛ 2.شباهت و تفاوت های میوه ها عاملی برای کنجکاوی و پی بردن به ماهیت آنها است؛ 3. همه گیاهان با وجود تفاوت هایشان برای رویش به یک منبع واحد یعنی آب باران احتیاج دارند و این تنها قدرت عظیم پروردگار را نشان می دهد (بهرام پور، تفسیر مبین، 140). علامه طباطبایی نیز اختلاف الوان را به رنگ های ظاهری تفسیر می کند (طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 17/58). مکارم شیرازی نیز منظور از الوان را علاوه بر اختلاف در نوع رنگ به طعم و خواص گوناگون میوه ها نسبت می دهد (مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 18/234). فتحی عبدالعزیز در الوان فی القرآن آورده است: «اینکه واژه (لون) به صورت مفرد نیامده به دلیل این است که طیف سفید مشتمل بر هفت رنگ است و با (الوان) تناسب دارد» (عبدالعزیز، الوان فی القرآن، 4).

توجیه علم زیست شناسی و گیاه شناسی در مفهوم رنگ

در زیست شناسی، برای درک بهتر ویژگی های موجودات، آنها را رده بندی کرده و برای هر موجود زنده، شناسنامه و اسمی علمی تعیین نموده اند. سطوح رده بندی تعیین شده و این سطوح از بالا به پایین، یعنی از صفات مهم تا صفات ریز و جزیی مرتب شده است و هر موجود بر اساس میزان تکامل خود در هر سطح رده بندی تعریف شده و در جای مناسب قرار گرفته است (شکل1). بنابراین همه جانداران را در چهار سلسله گیاهان، جانوران، باکتری ها و ویروس ها قرار داده اند. سپس هر سلسله را به سطوح پایین تری تقسیم کرده اند؛ مثلاً انسان در سلسله جانوران، جنس «انسان» (Homo) و گونه «خردمند» (sapiens) قرار می گیرد (وزیری، فرهنگ زیست شناسی، 1/469) و وقتی منظور، انسان سیاه پوست باشد، سطح دیگری از رده بندی نیز برایش تعریف می شود و آن نژاد است؛ یعنی در نژاد «سیاه» (nigra) قرار می گیرد. همین طور انار در سلسله گیاهان، درتیره اناریان (Punicaceae) و جنس انار (punica) قرار می گیرد (مظفریان، فرهنگ نام های گیاهان ایران، 443). سلسله/شاخه/رده/راسته/تیره/جنس(سرده)/گونه/نژاد/واریته

در گیاه شناسی، رنگ یک صفت مربوط به واریته گیاهان است و واریته یک سطح رده بندی گیاهی است و بعد از نژاد قرار می گیرد. با وجودی که در مقایسه با صفات مهمی مثل آشکار بودن یا نهان بودن دانه، رنگ، صفت بسیار پر اهمیتی در رده بندی نیست، اما داشتن یک رنگ خاص در یک میوه در مقایسه با میوه ای که فاقد آن است، گاه چنان تأثیری در خواص کیفی میوه می گذارد که شاید وصف ناپذیر باشد؛ به عبارتی، این صفت (رنگ) در حد خود و نسبت به بسیاری از صفات دیگر حائز اهمیت است.

سبزی ها یا میوه هایی با رنگ های قرمز، بنفش یا آبی دارای رنگ دانه هایی (آنتوسیانین ها) هستند که خاصیت ضد سرطانی دارند و جوان کننده اند؛ برای مثال، انگور قرمز یا بنفش ویژگی های یاد شده را دارند. همین طور می توان کلم قرمز و سفید را با یکدیگر مقایسه کرد و به اهمیت بیشتر کلم قرمز پی برد. هویج نیز با داشتن رنگ نارنجی (کاروتنوئید) دارای ویتامین A بیشتری نسبت به میوه هایی است که فاقد این رنگ هستند و خاصیت ضد سرطانی نیز دارد.(Tanaka, Shnimizu, Moriwaki, Cancer Chemoprevention by Carotenoids, p. 3202-3242).

بنابراین نباید از خود معنای ظاهری «الوان» و رنگارنگ بودن گیاهان، گل ها، میوه ها و جهان آفرینش غافل بود که هر یک از روی حکمت ایجاد شده اند و فایده ای برای بشر دارند. از نظر روان شناسی نیز تأیید شده است که انسان در فضاهای رنگارنگ و شاد، روحیه بهتری می یابد. در مورد نژاد سیاه انسان ها هم باید اعتراف کرد تحقیقات علمی نشان می دهد که نژاد سیاه دارای برخی ژن هایی هستند که آنها را نسبت به برخی بیماری ها مقاوم می سازد. به برخی بیماری ها کمتر مبتلا می شوند یا برخی از بیماری ها در نژاد سیاه وجود ندارد؛ مانند بیماری مالاریا، بیماری های انگلی و عفونی که در سیاه پوست ها کمتر از سفید پوست ها شایع است (http://default.drelhami.com).

حتی به طور ژنتیکی سیاه پوست ها دارای برخی صفات ممتاز جسمی هستند؛ مثلاً دونده های کم نظیری هستند. با وجود این بعضی دولت ها و جوامع به قوم سیاه پوست صرفاً به دلیل نژاد خدادادی (سیاه)، تبعیض می ورزند، اما پروردگار آن را نیز موهبتی الهی تلقی کرده و از نشانه های شگفت انگیز خلقت می داند.

گویا اساساً تنوع در نظام خلقت، خالق را محاط تر و قدرتمندتر نشان داده، در عین حال سفره نعمت خداوندی را گسترده تر گردانیده و بهره مندی انسان را از آنها افزون تر می کند و راه یابی به کمال را سهل تر. چنان که در این آیه می فرماید:... نحْنُ قَسَمْنا بَینَهُمْ مَعیشَتَهُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِیتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِیا...(زخرف/32)؛ «ما وسایل زندگی آنان را در زندگی دنیا بین آنان تقسیم کردیم و رتبه های برخی از آنان را بر برخی [دیگر] برتری دادیم، تا برخی از آنان برخی [دیگر] را به خدمت گیرند...».

به نظر می رسد، تنوع و تقسیم نعمات و توانایی ها بین انسان ها سبب می شود بعضی مسخر بعضی دیگر شوند و عاملی است برای سوق دادن انسان ها به کمال یابی و سبقت گیری در نیکی ها که این هم بسیار پسندیده و موافق با عدالت است؛ چون هر کس بسته به ذوق و استعداد خویش در اموری به درجه ای از فضیلت و توانایی دست می یابد و شخصی دیگر در اموری دیگر به چنین مرتبه ای می رسد. این چنین است که «یادگیری» به عنوان یکی از غرایض انسانی تحقق می یابد؛ دلیل برتری بعضی بر بعضی، سامان یافتن نظام اجتماعی است (مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 21/50).

توصیه به رعایت اعتدال در تغذیه و پرهیز از تغذیه های یک بعدی

دین مبین اسلام در تمامی شئون زندگی همواره به اعتدال توصیه داشته است. گویا اساساً بدن انسان با نظام اعتدال انس بیشتر دارد و هر زمان که از اعتدال خارج شود، آسیب می بیند. درباره اعتدال در تغذیه از امام صادق علیه السّلام نقل شده است: هرگاه مردم در خوراک خود میانه رو باشند، بدن هایشان پایدار و محکم می شود (قمی، سفینه البحار، 2/79).

همچنین از حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلّم نقل شده است: «در حالی غذا بخور که اشتها داشته باشی و هنگامی دست از غذا بکش که هنوز اشتهایت باقی است» (مجلسی، بحارالانوار، 62/291).

می توان نتیجه گرفت شاید آوردن نام این سه میوه در کنار هم توصیه به مصرف یک اندازه آنها نیز باشد تا به طور یک بعدی به مصرف یک غذا یا میوه نپردازیم و از همه مواهب بهره ببریم؛ چون هیچ مخلوقی (حتی میوه ها) کامل نیست. این در حالی است که امروزه در بعضی رژیم های غذایی به طور یک جانبه از یک میوه خاص تغذیه می کنند، مانند رژیم سیب یا رژیم گیلاس.

گاه برخی پزشکان خوردن بعضی از میوه ها یا غذاها را برای بیماران خود ممنوع می کنند؛ مثلاً خوردن انگور را برای بیماران قندی یا خوردن نمک را برای مبتلایان به کلسترول یا فشار خون منع می کنند. در حالی که مقادیر کم هر یک برای بدن ضروری است و فقدان آنها کمبودها یا حتی بیماری های ثانوی ایجاد می کند؛ مثلاً کمبود قند باعث خستگی زود هنگام مغز و عضلات می شود؛ چون مغز فقط با گلوکز تغذیه می شود (medicineiran.blogfa.com) یا کمبود نمک در غذا، اعصاب را سست و پاسخ به محرک های محیطی را ضعیف می کند و عنصر سدیم که در نمک وجود دارد، نقش مهمی درهدایت الکتریکی اعصاب دارد (گایتون و هال، فیزیولوژی پزشکی، 2/730-737).

همچنین آناتومی (تشریح) بدن انسان نشان از آن دارد که آدمی باید یک رژیم یا برنامه غذایی «همه چیز خواری» داشته باشد. چون شکل و نوع دندان ها و همچنین اعضای دستگاه گوارش بدین منظور طراحی شده است؛ به عبارتی، انسان دندان هایی با آسیاهای بزرگ و معده چند قسمتی مانند چرندگان و گیاه خواران ندارد که بخواهد صرفاً گیاه خواری کند و یا نیش های بزرگ مانند گوشت خواران ندارد که بخواهد صرفاً گوشت خواری کند؛ بنابراین، بهترین شیوه تغذیه، اعتدال و رعایت تنوع در خوردن است.

به نظر می رسد، چون زمان های قدیم، افراد مرفه بیشتر به غذاهای گوشتی گرایش داشته و تناول از انواع پرندگان و گوشت های شکاری رسمشان بوده، آیات متعددی به غذاهای گیاهی و اهمیت آنها برای سلامتی توصیه دارد (اندرسون، دایره المعارف تغذیه، 1)، ولی در عین حال غذاهای گوشتی منع نشده است. به این ترتیب، قرآن کریم به طور غیر مستقیم ما را به یادگیری خواص و فواید گیاهان نیز سوق می دهد و توجه ما را به غذاهای گیاهی و میوه ها جلب می کند و آنها را در مقابل غذاهای گوشتی بسیار مهم جلوه می دهد.

گیاه شناسی سه میوه قرآنی انگور، زیتون و انار

میوه زیتون از نظر صفات ظاهری و در تقسیم بندی انواع میوه ها جزء میوه های شفت (Drupe) قرار می گیرد. این میوه ها برون بر نازک، میان بر گوشتی و درون بر سخت و چوبی دارند. درون بر در واقع همان هسته است. از نظر آرایش گل بر روی محور گل دهنده (گل آذین)، یک خوشه (Raceme) محسوب می شود (شکل 2). انار و انگور دو میوه از انواع سته (Berry) محسوب می شوند. این میوه ها دارای برون بر نازک، میان بر گوشتی و درون بر نامشخص هستند. منظور از بخش نامشخص، بخشی است که اطراف هسته را فرا گرفته و ژلاتینی است. از نظر نوع گل آذین، انگور و انار نیز مانند زیتون، گل آذین خوشه دارند (شکل های 4 و 3).

الف) میوه های متشابه

هر سه میوه دارای گل آذین خوشه هستند؛ یعنی گل ها با دم گل هایی که از پایین به بالا کوتاه هستند، بر روی محور گل دهنده قرار گرفته اند، به طوری که گل های پایینی زودتر شکفته می شود و در شرایطی که محیط گیاه مناسب باشد، این امکان وجود دارد که محور گل دهنده تا بی نهایت گل دهد. این گل آذین نامحدود است و رمز زندگانی نامحدود را خداوند در این سه میوه باارزش نهاده است. میوه های انار و انگور هر دو در گیاه شناسی از یک نوع هستند و «سته» نامیده می شوند و به قولی متشابه اند. از دیگر وجوه تشابه می توان دارویی بودن این گیاهان و قابلیت رشد هر سه آنها را در اقلیم های مشابه دانست. همچنین در هر سه مورد، علاوه بر میوه، برگ آنها نیز خاصیت دارویی دارد. به نظر می رسد، در مورد واژه «ثمره» باید نگرش را فراتر از میوه در نظر گرفت و همه محصولات گیاه اعم از برگ، گل، میوه و حتی شهد، بذر و ریشه گیاه را شامل دانست؛ چون هر یک می تواند به تنهایی دارویی خاص باشد.

ب) میوه های غیر متشابه

شاید شأن نزول غیر متشابه بودن این میوه ها در قرآن، همین خواص ضد و نقیض بودن آنها باشد؛ بنابراین، وقتی با هم مصرف شوند، کمبودهای یکدیگر را جبران می کنند که در این صورت، متضمن سلامتی بدن می باشند.

در نگاهی دیگر نیز می بینیم با وجودی که هر دو میوه انار و انگور از نوع «سته» هستند، با دو شکل متفاوت به طبیعت عرضه شده اند؛ حبه های انار با محصور شدن در یک پوسته ضخیم، ولی حبه های انگور بدون چنین حفاظی هستند. به عبارتی، در عین مشابه بودن غیر متشابه هستند که این نیز نشانگر قدرت خداوند است؛ چون تنها اوست که هر چه بخواهد می تواند و دنیا و مافیها مسخر اویند.

تنوع در مصرف میوه

قرآن کریم با نام بردن گیاهانی خاص در کتابی که آیین زندگانی است، توجه ما را به طرز شگفت انگیزی به اهمیت و خواص مهم آن گیاهان جلب می کند. از دیگر آموزه های آیه 99 سوره مبارکه انعام، تنوع در مصرف میوه ها و گیاهان است؛ چون تنها در این آیه از سه میوه در کنار هم نام برده شده است. خداوند تنوع آفرینش موجودات را در آیات قرآن یاد کرده و آن را از نشانه های وجودی خالق و موهبت هایی دانسته که خود به بشر ارزانی فرموده است. تنوع در مصرف سبب می شود تا هر کدام از میوه ها یا گیاهان با داشتن خواص منحصر به فرد خود، بدن ما را در برابر عده ای از بیماری ها مصون سازد. به عبارت دیگر، چنین برداشت می شود که این آیات انسان را ترغیب می کند تا فواید هر میوه درک کند و میوه ها را با توجه به فوایدشان مصرف نماید؛ چنان که آیه فَلْینْظُرِ الْإِنْسانُ إِلی طَعامِهِ (عبس/24)؛ «و انسان باید به غذایش نظر کند».

خواص دارویی سه میوه

انگور، گرم و خون ساز و انرژی دهنده بسیار خوبی است. انار با طبع سرد، کار تصفیه خون و تا حدودی تجزیه چربی ها را بر عهده دارد و از بین برنده صفراست. زیتون طبعی ملایم دارد و چربی از نوع مفید را به بدن می رساند. زیتون به عنوان داروی ضد فشارخون، ضد آترواسکلروزیس، ملین، تب بر، نیروبخش، مؤثر در درمان عفونت های مجاری ادرای، برطرف کننده سردرد و دارای فعالیت آنتی اکسیدانی است (زرگری، گیاهان دارویی، 3/29-319).

پژوهشگران امروزه دستورات پزشکی و بهداشتی ائمهD را که در روایات اسلامی آمده، در آزمایشگاه ها مورد تحقیق قرار داده و به همان نتایج دست یافته اند؛ برای مثال، از امام حسن عسکریA نقل است که فرموده اند: «انار بخور زیرا خون را فرو می نشاند و خون را از درون تصفیه می کند» (مجلسی، بحارالانوار، 62/123). اکنون محققان بعد از تحقیقات فراوان به چنین نتیجه ای دست یافته اند و از انار به عنوان یک کارخانه تصفیه خون یاد می کنند.

جالب اینکه خواص گیاه انگور در مراحل مختلف رسیدگی با هم فرق دارد و حتی گاه آثار درمانی متفاوتی دارند. این نیز از شگفتی هاست؛ چون تماماً بر روی یک پایه گیاه اتفاق می افتد. مثلاً غوره، چربی خون را کاهش می دهد، ولی انگور قند خون را افزایش می دهد و در صورتی که در خوردنش زیاده روی شود، می تواند به تجمع چربی منجر شود. سرکه نیز در تجزیه چربی دخالت دارد. الکل نیز که فرآورده ثانوی دیگری از انگور است، نقش بسیار مهمی در ضدعفونی و سترون کردن وسایل جراحی دارد، حتی در ترکیب برخی داروها نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

خواص مکمل و جبران کننده این میوه ها

هرگاه از هر سه میوه تناول شود، به طرز شگفت انگیزی می توانند نقص های یکدیگر را کامل کنند یا مضرات یکدیگر را خنثی نمایند؛ به طوری که اگر انگور را به دلیل انرژی بخش بودنش می خوریم، ممکن است گرمی آن اذیت کند، ولی با خوردن انار که طبع سردی دارد، این نقیصه از بین می رود. همچنین اگر با خوردن انگور، قند زیادی وارد بدن شود و اضافی آن به چربی تبدیل گردد، با خوردن انار می توان به هضم چربی کمک کرد. سپس با خوردن زیتون می توان چربی از نوع خوب و مفید برای بدن را جایگزین آن نمود؛ چه بدن برای بسیاری از اعمال به چربی نیاز دارد. به طوری که ساختار سلول های مغزی که با آن تفکر می کنیم، از جنس لیپید یا چربی است. انگور خون ساز است و انار در تکمیل آن، خون را تصفیه می کند. اگر انار یبوست آور است، زیتون ملین و خنثی کننده آن است.

توصیه به کشف تکوین یا چگونگی رسیدن میوه ها

... انْظُرُوا إِلی ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ ینْعِهِ إِنَّ فی ذلِکمْ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ... (انعام/99)؛ «به میوه آن و (طرز) رسیدنش بنگرید که حتماً، در آن، نشانه هایی است برای گروهی که ایمان می آورند».

قرآن کریم درک چگونگی رسیدن میوه را سبب افزایش ایمان می داند؛ هر یک از دانه های انار در گیاه شناسی، خود، یک میوه به شمار می رود؛ به عبارتی، انار یک میوه مرکب است. بعد از گرده افشانی، تخمدان های آبدار شده که هر یک میوه یا حبه های آسیب پذیری هستند، آهسته آهسته در اندامی به نام نهنج فرو می روند تا محفوظ و با طراوت بمانند.

زیتون نیز در جریان رسیدگی، ذره ذره چربی را در محل های خاصی درون خود جمع می کند؛ به طوری که استفاده از روغن آنها نیازمند فرآیندهای استخراج است. این محل ها به صورت محفظه های بسیار بسته ای عمل می کنند تا در حالی که زیتون در مناطق گرم و خشک می روید، هدر روی صورت نگیرد.

انگور در هر یک از مراحل مختلف رسیدگی، مانند یک میوه منحصر به فرد عمل کرده و کاربرد دارد؛ گاه غوره، گاه انگور و زمانی دیگر کشمش و مویز و تازه وقتی به نظر می رسد فاسد شده، فرآورده های ثانوی مثل سرکه یا الکل دارد.

نتیجه

در این نوشتار هفت بُعد آیه 99 انعام و دیگر آیات مرتبط با سه میوه انگور، انار و زیتون یعنی رنگ (تنوع خلقت)، خواص، تنوع در مصرف، مکمل بودن، اعتدال در تغذیه، داشتن ویژگی های مشابه و غیر مشابه، درک تکوین و رسیدگی میوه ها (سبب افزایش ایمان) بررسی شد.

احتمالاً منظور از «ثمره» در آیات مورد بحث تنها میوه ها نیست، بلکه گل ها و گیاهان را نیز در برگیرد، چون همه اینها، حاصل و ثمره رویش های خاک هستند و از خاک و آب در برابر نور خورشید پرورده شده اند؛ چرا که «ثمره» را به معنای عام همه محصولات، اعم از میوه ها وگل و گیاه است (بهرام پور، تفسیر مبین، 437).

به هر حال تأکید قرآن صرفاً ناظر به مصرف این میوه ها نیست مگر اینکه تأثیر دارویی در آنها وجود داشته باشد. همچنین فرد عاقل و اندیشمند به دانشی که در تکوین این گیاهان و میوه ها نهفته است، پی می برد و به خداوند نزدیک تر می گردد. وقتی نام سه میوه متفاوت در کنار هم در آیات آمده و خداوند آنها را دارای صفات مشابه و غیر متشابه می داند، غیر مستقیم مصرف متنوع میوه ها را به دلیل داشتن خواص متنوع؛ یادآور می شود به عبارت دیگر، خداوند انسان را ترغیب می کند تا فواید هر میوه را درک کند و میوه ها با توجه به فوایدشان مصرف نماید.

شاید منظور ازآوردن توأمان نام سه میوه انگور، زیتون و انار و غیر متشابه بودن آنها، این باشدکه نحوه تکوین و رسیدگی در آنها متفاوت است و هر یک دارای خواص منحصر به فرد و گاه ضد و نقیض با یکدیگرند؛ بنابراین، وقتی با هم مصرف شوند، کمبودهای یکدیگر را جبران می کنند، علاوه بر آن، توجه ما به اعتدال در مصرف هر چیز جلب شود.

از وجوه تشابه می توان دارویی بودن این گیاهان و قابلیت رشد هر سه آنها را در اقلیم های مشابه دانست. همچنین در هر سه مورد، افزون بر میوه، برگ گیاهان نیز خاصیت دارویی دارد.

در معنای واژه «الوان» در این پژوهش، به رنگ ظاهری تعبیر شده نه تفاوت در طعم و رقم و غیره. این نظر با تفسیر علامه طباطبایی همسویی دارد؛ چون رنگ، خود، برگرفته از ترکیبات و رنگدانه های منحصر به فرد گیاهی (مانند کاروتنوئیدها و آنتوسیانین ها) است که علاوه بر زیبایی، خواص دارویی دارند.

ملاحظه می شود که در ورای تمامی پدیده های هستی، هوشمندی دقیق وکاملی نهفته است. در عین حال چون خداوند بسیار بخشنده است، به انسان اجازه داده تا در علم الهی جستجو کند و علت همه معلول ها را دریابد؛ چون وی رب العالمین و پرورش دهنده موجودات است و اراده اش بر آن است تا همه انسان ها را تربیت نموده و به کمال برساند.

منابع

1.قرآن کریم، ترجمه دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی و گروهی از اساتید جامعة المصطفی (1388ش)، قم: انتشارات المصطفی.

2.اندرسون، جین (1379ش)، دایرة المعارف تغذیه، ترجمه بهروز فتحی، تهران: نشر آبی.

3.بهرام پور، ابوالفضل (1391ش)، تفسیر مبین، بی جا: قرآن آوای.

4.دروبرتیس و دروبرتیس (1369ش)، مبانی زیست شناسی سلولی و ملکولی، ترجمه سید علی حسینی 5.تهرانی و محمود عرفانیان احمدپور، مشهد: انتشارات کتابستان.

6.زرگری، علی (1375ش)، گیاهان دارویی، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه، چاپ ششم.

7.طباطبایی، سید محمدحسین (1372ش)، المیزان فی تفسیر القرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

8.عزیزیان، دینا (1372ش)، مورفولوژی مقایسه ای گیاهان آوندی، بی جا: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

9.غزالی، محمد (1372ش)، گامی به سوی تفسیر موضوعی سوره های قرآن کریم، ترجمه علی اصغر محمدی، بی جا: انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.فتاحی معصوم، سید حسین (1383ش)، تغذیه از دیدگاه اسلام و دانش پزشکی، مشهد: انتشارات به نشر.

10.فتحی عبدالعزیز، اشرف (1409ق)، «الألوان فی القرآن»، موسوعة الاعجاز العلمی فی القرآن، بیروت.

11.قمی، عباس (1416ق)، سفینة البحار، مشهد: انتشارات بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی.

12.مجلسی، محمدباقر (1403ق)، بحارالانوار، بیروت: مؤسسة الوفاء.

13.مظفریان، ولی الله (1375ش)، فرهنگ نام های گیاهان ایران، فرهنگ معاصر.

14.مکارم شیرازی، ناصر (بی تا)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

15.وزیری، بزرگمهر (1369ش)، فرهنگ زیست شناسی، تهران: امیرکبیر.

Takuji Tanaka 1,2,*, Masahito Shnimizu 3 and Hisataka Moriwaki, 2012, Cancer Chemoprevention by Carotenoids, molecules, 17, p 3202-3242

http://www.currentresults.com/Environment-Facts/Plants-Animals/

http://daneshnameh.roshd.ir

http://default.drelhami.com/?cat=3

http://medicineiran.blogfa.com/

نظرات (۰) هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
ذکر روزهای هفته
<
روزشمار محرم عاشورا