مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت خادم الرضا ( علیه السّلام )کوثر

مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت

 

گرچه انسان می تواند به تنهایی و با سختیهای فراوان مدتی را زندگی کند اما تامین نیازهای انسان و به طور کلی ادامه زندگی انسان در قالب اجتماع و تقسیم کار بین افراد اجتماع پیش بینی شده است. حتی زن ومرد هم به عنوان عضو یک خانواده به نوعی یک اجتماع کوچک تلقی می شوند و هسته تشکیل جامعه ای بزرگتر را رقم می زنند. در زندگی اجتماعی برای افراد وظایف و بایدها و نبایدهایی در قالب قانون تعریف می شود. از جمله تعدی نکردن به اموال و جان و ناموس دیگران یا رعایت قوانین عبور و مرور یا موارد دیگری که به تناسب رشد و گسترش جوامع، این قوانین نیز گسترده تر و مدون تر و تفصیلی تر می شود. اما فراتر این قوانین، لازم نیست کسی در قبال دیگران، مسئولیتی داشته باشد و به حسب ظاهر کسی آن ها را مواخذه نمی کند. اما در اسلام در کنار قوانین و حقوق اجتماعی، مواردی هم به عنوان اخلاق اجتماعی و حقوق اخلاقی لحاظ شده است که گرچه در صورت رعایت نکردن آن، فرد مواخذه نمی شود اما رعایت آن ها موجب دمیدن روح الفت و محبت و مهربانی در اعضای جامعه خواهند شد و افراد علاوه بر تامین نیازهای خود در اجتماع، از بودن در اجتماع هم لذت خواهندبرد. پیامبر اکرم ص در طول 23 سال دعوت رسمی خود حقوقی را برای مسلمانان نسبت به کم کیشان خود ترسیم کرده است در یک روایت که حضرت علی ع از پیامبر ص نقل می کند، حضرت ص شش حق را معرفی می کند:

«برای مسلمان بر برادر مسلمانش، شش حق شناخته شده است؛ هرگاه او را دید سلام کند و اگر مریض شد به عیادتش برود و وقتی عطسه کرده یرحمک اللّه بگوید و وقتی مرد در تشییع جنازه اش حاضر شود و وقتی او را بخواند جواب دهد. و دوست بدارد برای او آن چه را برای خود دوست دارد و ناخوش دارد برای او آن چه برای خود ناخوش دارد»[1].

این حقوقی که رسول خدا اعلان فرموده است موجب وحدت مسلمین و الفت بین عواطف وقلوبشان می گردد. و رعایت آن ها موجب استحکام بیشتر اجتماع و دلگرمی افراد به حضور در اجتماع خواهد شد. ضمن اینکه این موارد، زمانی محقق می شود که افراد در باطن خود نوعی محبت و ایثار و خیرخواهی را به هم داشته باشند و گرنه اگر کینه و نفرت و حسادت و بدخواهی در جامعه شکل بگیرد قطعا اثری از این رفتارها هم مشاهده نمی شود اما در روایتی دیگر که باز هم حضرت علی ع از پیامبر ص نقل می کنند حضرت ص به سی حق اشاره می کنند و می فرمایند:

«برای مسلمان بر برادرش سی حق است، برائتی از آن نیست مگر به ادا آن یا عفو:

لغزش او را ببخشد و به اشک او ترحّم کند و عیوب او را بپوشاند و از لغزش او بگذرد و عذر او را بپذیرد و غیبت او را رد کند و به نصیحت او ادامه دهد و دوستی او را حفظ کند و ذمّه او را مراعات نماید و در مریضی اش او را عیادت کند و در هنگام مردن او حاضر شود، دعوت او را اجابت کند و هدیه او را قبول نماید و صله او را به جا آورد و نعمت او را شاکر باشد و یاری او را نیکو دارد و ناموس او را حفظ کند و حاجت و درخواست او را بر آورد و عطسه او عافیت گوید و او را به گم شده اش راهنمایی کند و سلام او را پاسخ دهد و کلام او را پاکیزه دارد و انعام او را نیکو دارد و تقسیم او را تصدیق کند و دوست او را دوست بدارد و با او دشمنی نکند و او را یاری کند چه ظالم چه مظلوم.

و اما اگر ظالم است یاری کردنش این است که او را از ظلمش برگرداند و اما اگر مظلوم است او را یاری کند تا حقش را بگیرد.

و او را تسلیم یا خوار نکند و برای او خیر را دوست بدارد آن گونه که برای خود دوست دارد و شر را برای او ناخوش دارد آنچنان که برای خود ناخوش دارد»[2].

و قصد رسول صلی الله علیه و آله ارتباط مسلمین و وحدت آنها و اقامه دوستی بین آنها است و طبیعی است مبادی ای که رسول خدا صلی الله علیه و آله اعلان کرده است، موجب شیوع محبت و دوستی بین آنها می شود و دشمنی را از آنها دور می کند.

حضرت در جای دیگر به حقوق مالی افراد جامعه نسبت به هم اشاره می کند و در جواب حضرت علی ع که از ایشان می پرسد: ای نبی خدا آیا در مال، حقی غیر از زکات هست؟

حضرت در جواب می فرمایند:

بلی، خوبی به رَحِم وقتی که پشت کرد، و صله با همسایه مسلمان. کسی که سیر بخوابد و همسایه مسلمان او گرسنه باشد به من ایمان نیاورده است.

و ادامه می دهند:

همیشه جبریل مرا به حق همسایه سفارش می کرد تا جایی که گمان کردم که او ارث می برد»[3].

 

 

[1]- أمالی طوسی 2:92.

 

[2]- بحار الانوار 74:236.

 

[3]- أمالی طوسی 2:134.

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۷/۰۸/۲۳
khademoreza kusar
آیه قرآن

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی