مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت خادم الرضا ( علیه السّلام )کوثر

مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت
مجهز بودن دنیا به دوربین مدار بسته الهی

برای کاهش معضلات مربوط به فضای مجازی و کارکردهای رسانه‌ای آن، علاوه بر راه‌کارهای بیان شده در بُعد حاکمیتی، باید در سطح خانواده‌ها نیز برای استفاده صحیح از ابزارهای نوین ارتباطی، فرهنگ‌سازی شود.

مجهز بودن دنیا به دوربین مدار بسته الهی

 

مدیریت رسانه در خانواده به پنج قسمت تقسیم می‌شود:

الف) مدیریت نیاز

باید بین نیاز و درخواست فرزندان تفاوت قائل شویم. فرزندان به محبت والدین، خوراک، پوشاک، لوازم‌التحریر، کسب دانش، معارف و علوم دینی و ... نیازمندند و والدین وظیفه دارند به این نیاز پاسخ مناسب دهند. اما برخی از مطالبات فرزندان، نیاز حقیقی نیست بلکه خواسته‌ آنان محسوب می‌شود که برآورده کردن این خواسته می‌تواند مشکلات فراوانی را برای خانواده به وجود آورد. در اختیار داشتن گوشی و تبلت هوشمند برای کودکان و نوجوانان، به صلاح آنان نیست و روان‌شناسان بسیاری به‌صراحت این نکته را مورد توجه قرار داده‌اند. همچنین داشتن اینترنت با سرعت بیش از 128 کیلوبایت بر ثانیه به هیچ عنوان مورد نیاز اعضای خانواده حتی برای تحقیقات علمی و پژوهشی نیست.

ب) مدیریت ابزار

والدین باید برای فرزندان خود ابزاری را تهیه کنند که برای آن محتوای مطلوب در کشور تهیه و تدارک دیده شده است. برای نمونه، نرم‌افزارهای پرورشی- آموزشی خوبی متناسبِ کودکان، نوجوانان و جوانان برای رایانه‌ها تولید شده است.

اما هم اکنون ابزارهایی ارتباطی در دسترس کاربران قرار دارد که ما برای آن هیچ محتوایی نداریم و تمام محصولات موجود در بازار عرضه، غربی و غیر بومی است. خرید چنین ابزاری موجب بروز مشکلات فراوانی برای خانواده‌ها می‌شود. برای نمونه، با گذشت چندین سال از ورود کنسول‌های بازی پلی‌استیشن، ایکس‌باکس و نینتندو به کشورمان، هنوز متولیان امر و مسؤولان کشور، هیچ بازی‌ای برای این ابزار تهیه نکرده‌اند. بنابراین هر بازی که والدین تهیه کنند، غیربومی است و قریب به‌اتفاق این بازی‌ها دارای مشکلات متعدد اخلاقی-رفتاری هستند؛ در حالی‌که برای تلفن‌های هوشمند و رایانه، بازی‌های متعددی توسط متخصصان داخلی تولید شده است. این مطلب درباره ماهواره هم صدق می‌کند و ما برای آن محتوای مطلوبی نداریم.

نکته مهم دیگر آن است که مالکیت این ابزار باید در اختیار والدین باشد، نه فرزندان، تا در مراحل بعدی والدین بتوانند به راحتی بر چگونگی استفاده فرزندان نظارت و کنترل کافی داشته باشند.

ج) مدیریت محتوا

بهتر است والدین قبل از خرید ابزارهای نوین ارتباطی بازی‌ها، نرم‌افزارها و به‌طورکلی محتواهای خوبی را برای آن، رصد و تهیه کنند. سپس ضمن معرفی آن به فرزند خود، به مرور زمان بخشی از محتوای تهیه‌شده را در اختیار آنان قرار دهند. به‌‌منظور تهیه محتوای خوب برای رسانه‌های دیجیتال می‌توانید به این منابع مراجعه کنید:

تارنمای www.peyvandha.ir برای آشنایی با تارنماهای اینترنتی مناسب برای گروه‌های سنی مختلف.

تارنمایwww.ircg.ir  به‌منظور آشنایی با بازی‌های مناسب برای گروه‌های سنی مختلف.

تارنماهای www.rasekhoon.net و www.tebyan.net برای تهیه فیلم‌ها و پویانمایی‌های مناسب.

تارنمای فروشگاه اینترنتی ایفه به آدرس www.efeh.ir جهت آشنایی با اسباب‌بازی‌های مناسب برای کودکان.

د) مدیریت زمان

هر خانواده برای استفاده مطلوب از رسانه‌های نوین، زمان مشخصی را در نظر بگیرد. برای نمونه اگر برای نوجوان کل زمان استفاده از این رسانه‌ها را 2 ساعت در نظر بگیریم، می‌توان 1 ساعت را به رایانه و ساعت دیگر را به تلویزیون اختصاص داد. همچنین شب‌هنگام نامناسب‌ترین زمان برای استفاده از ابزارهای ارتباطی است. ضمن این‌که زمان استفاده از رسانه‌های نوین نباید با زمان اختصاص‌یافته به مسائل مهم‌تری همچون عبادت، مطالعه، تفریح با دوستان، بازی‌های حقیقی و ... تداخل داشته و موجب برهم‌خوردن نظم حاکم بر موارد فوق‌الذکر گردد. مثلاً نباید نماز اول وقت را به دلیل حضور در شبکه‌های اجتماعی به تأخیر انداخت و یا در ایام امتحانات به بازی‌های رایانه‌ای پرداخت. امام کاظم علیه‌السلام در حدیثی نورانی در زمینه استفاده مطلوب از ساعت‌های زندگی می‌فرمایند: «اجْتَهِدُوا فِی أَنْ یکونَ زَمَانُ کمْ أَرْبَعَ سَاعَاتٍ سَاعَه لِمُنَاجَاه اللَّهِ وَ سَاعَه لِأَمْرِ الْمَعَاشِ وَ سَاعَه لِمُعَاشَرَه الْإِخْوَانِ وَ الثِّقَاتِ الَّذِینَ یعَرِّفُونَکمْ عُیوبَکمْ وَ یخْلِصُونَ لَکمْ فِی الْبَاطِنِ وَ سَاعَه تَخْلُونَ فیها لِلَذَّاتِکمْ فِی غَیرِ مُحَرَّمٍ وَ بِهَذِهِ السَّاعَه تَقْدِرُونَ عَلَی الثَّلَاثَه سَاعَاتٍ22؛ تلاش کنید که وقت شما چهار ساعت باشد: ساعتی برای مناجات باخدا، ساعتی برای کار زندگی‌(امرار معاش)، ساعتی برای معاشرت با برادران و اشخاص مورد اعتماد که شما را از عیب‌های‌تان آگاه کنند و از دل با شما خالص و یک‌رو باشند و ساعتی که در آن برای لذت‌های غیرحرام خویش خلوت کنید و با این ساعت، برای سه ساعت دیگر نیرو می‌یابید.»

هـ) مدیریت مکان

به بهانه‌های گوناگونی مانند به‌روز بودن و ارتباط با جهان، از ارتباط با اطرافیان‌مان محروم شده‌ایم. یکی از مهم‌ترین دلایل این آسیب، مدیریت‌نکردن مکان استفاده از این ابزار‌ است. کاربران نباید از این ابزار در محل عبادت (مانند مساجد و زیارتگاه‌ها)، جلسات میهمانی، اتاق‌خواب (هم والدین و هم فرزندان)، محیط‌های آموزشی، محل کار و ... استفاده کنند. برخی از این رسانه‌ها مانند رایانه و دستگاه بازی نیز باید در هال و مقابل دیدگان والدین مورد استفاده قرار گیرد؛ نه در اتاقی جداگانه. همچنین بهتر است خانواده‌ها شب‌هنگام (مثلاً بعد از نماز مغرب و عشا) گوشی‌ها و تبلت‌های خود را در یک جای مشخص (مثلاً یک سبد) قرار دهند و خود را از لذت گفتگو با اعضای خانواده محروم نکنند. در مهمانی‌ها نیز صاحب‌خانه می‌تواند از مدعوین خیلی محترمانه در خواست کند که گوشی‌های خود را در دست نگیرند و آن را خاموش کرده، یا حداقل در حالت سکوت قرار دهند.

6. اصل جایگزین سازی

وقتی استفاده از ابزاری خاص موجب بروز آسیب‌های فراوان برای کاربران می‌شود، بایستی به دنبال جایگزینی مناسب بود تا میزان آسیب‌ها را به حداقل رساند یا تهدید را به فرصت تبدیل کرد.

اصل جایگزین سازی، از دو حیطه قابل بررسی است. اول آداب، رسوم و فرهنگ اسلامی ـ ایرانی است که به عنوان مهم‌ترین جایگزین مطرح است و در مرحله دوم استفاده از تولیدات و سرویس‌های بومی کشور. در این‌جا توضیحات هر کدام از این دو مورد خواهد آمد.

الف) آداب، رسوم و فرهنگ اسلامی-ایرانی

بهترین جایگزین برای ابزارهای نوین ارتباطی به‌منظور کاهش آسیب‌ها و معضلات آن، آداب، رسوم و فرهنگ اسلامی ـ ایرانی است. تفکری که می‌گوید راه حل مشکلات فضای مجازی منحصر در فضای مجازی است، بسیار دور از واقعیت بوده، راه‌کارهایش کاربر را به ترکستان می‌برد. برای نمونه، انسان موجودی اجتماعی است و به ارتباط با اطرافیان خود نیاز دارد. حال اگر بخواهیم پاسخگویی به این نیاز را در ارتباط‌های مجازی منحصر کنیم (این اتفاق متأسفانه در حال وقوع است)، ارتباط‌های اجتماعی و واقعی‌مان دچار آسیب‌های فراوانی می‌شود. در این‌جا برای حل معضلات به‌وجود آمده نمی‌توان تنها از فضای مجازی مدد گرفت؛ بلکه باید از بستر و امکانات فضای واقعی برای حل مشکلات پدید‌آمده از ناحیه فضای مجازی، یاری خواست و ارتباط‌های واقعی را تقویت کرد. بهترین جایگزین؛ آداب، رسوم و فرهنگ فراموش‌شده اسلامی ایرانی است و مهم‌ترین بستری که می‌تواند عمل جایگزینی را انجام داده، ضمن غنی‌سازی صحیح اوقات فراغت، فرهنگ اصیلمان را احیا کند، خانواده و کارکردهای مربوط به آن است. به نظر می‌رسد موارد ذیل باید جایگزین ارتباط‌های نادرست فضای مجازی در خانواده‌ها شود:

گفتگو و تعاملات خانوادگی

در حالی که قرآن انسان‌ها را به حُسن معاشرت (تعامل و گفتگوی صحیح و سازنده) در خانواده‌ها امر می‌کند «وَعاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ؛ و با زنان به‌طور شایسته معاشرت کنید»، مطابق برخی آمارها، میزان گفتگو در خانواده‌های ایرانی به طور متوسط تنها 13 دقیقه در روز است. چنین آماری زنگ‌های هشدار را به صدا درمی‌آورد و باید دانست که هرچه این عدد کاهش یابد، پیامدهای ناگوارتری را به دنبال خواهد داشت. از این رو لازم است با فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی از راه‌های گوناگون، میزان گفتگو و تعاملات درون‌خانوادگی افزایش یابد. پیامبر گرامی اسلام(ص) می‌فرماید:

«الْخَلْقُ عِیالُ اللَّهِ وَ أَحَبُّ الْخَلْقِ إِلَی اللَّهِ مَنْنَفَعَ عِیالَ هُوَ أَدْخَلَ السُّرُورَ عَلَی أَهْلِ بَیتِه23؛ مردم، خانواده خدا هستند. پس، محبوب‌ترین مردمان نزد خداوند، کسی است که به خانواده‌اش منفعت رساند و آنان را شاد و خوشحال سازد». همچنین در روایت دیگری امام موسی کاظم(ع) می‌فرماید:

«الْخَلْقُ عِیالُ اللَّهِ فَأَحَبُّ هُمْ إِلَیهِ أَحْسَنُ هُمْ صَنِیعاً إِلَی عِیالِه24‌؛ مردم، خانواده خدا هستند. پس، محبوب‌ترین مردم نزد خداوند، خوش رفتارترین آن‌ها نسبت به خانواده‌اش است.»

صله ارحام

ارتباط با اقوام و بستگان، از بهترین راه‌کارهای پاسخ‌گویی به نیازهای ارتباطی انسان‌هاست. دین اسلام به عنوان دین کامل، به صله ارحام و رفت‌و‌آمد اقوام، سفارش‌های فراوانی کرده است. با تقویت و تعمیق ارتباط با اقوام، ضمن کاهش نیاز به ارتباط‌های مجازی، از فواید فراوان آن نیز بهره‌مند می‌شویم. امام موسی کاظم(ع) می‌فرماید:

«صِلَه الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْکفَّوَ تُطَیبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِی الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُفِی الْأَجَلِ25؛ صله‌رحم خلق را نیک و ودست را باز و نفس را پاکیزه و روزی را زیاد کند و مرگ را پس اندازد.» در روایت دیگری پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد(ص) می‌فرماید: «إِنَّأَ عْجَلَ الْخَیرِ ثَوَاباً صِلَه الرَّحِمِ26؛ همانا سریع‌ترین خیر از نظر ثواب که به انسان می‌رسد، صله‌رحم است.»

ارتباط با همسایگان

ارتباط با نزدیکان:

یکی دیگر از آموزه‌های مترقی اسلام، ارتباط و رفت و آمد با مسلمانان است. پیامبر بزرگوار اسلام حضرت محمد(ص) می‌فرماید: «اخْتِلَافُ أُمَّتِی رَحْمَه27؛ رفت‌و‌آمد امت من بایکدیگر، رحمت است28». بنابر این روایت، رفت‌و‌آمدها موجب جلب رحمت الهی است و در پرتو جلب رحمت الهی، برکت‌های زیادی نهفته است. برای نمونه، امام موسی کاظم(ع) می‌فرماید:

«تَزَاوَرُوا فِیبُیوتِکمْ فَإِنَّ ذَلِک حَیاه لِأَمْرِنَا رَحِمَ اللَّهُ عَبْداًأَحْیاأَمْرَنَا29؛ در خانه‌هایتان به دیدار یکدیگر بروید که این کار باعث حیات امر ماست، رحمت خدا بر آن بنده‌ای که امر ما(اهل بیت) را احیا کند.» به بیان دیگر حیات دینی ما نیز وابسته به احیای سنّت‌های حسنه‌ای مانند ارتباط نزدیکان و افراد مورد اطمینان است. از این رو به جدّ توصیه می‌شود که قسمتی از وقت خود را به رفت‌وآمد با برادران دینی اختصاص دهیم.

ادامه دارد...

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۷/۱۰/۱۵
khademoreza kusar

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی